Gustaaf Pape zag het levenslicht in Aalst op 15 mei 1857, hoewel zijn eigenlijke roots in Altastenberg (Duitsland) lagen.
De grootouders langs vaderskant, Johannes Pape (1760–1837) en zijn vrouw Anna Maria (1768–1833), leefden en stierven immers in Altastenberg, een dorp in de Duitse regio Sauerland.
Zij hadden geen link met België.
Hun zoon, de vader van onze componist, Jakobus Pape (geboren in Altastenberg in 1785), trok gedurende zijn leven wél weg uit Duitsland naar België.
Hij vestigde zich in de regio van Aalst, waar hij trouwde met Anna Eva Leber (1788–1880).
Jakobus overleed in 1856, enkele maanden vóór de geboorte van zijn bekende zoon, hoewel dit geen zekerheid is.
De data van MyHeritage (die Jakobus' levensjaren als 1785–1856 vermeldt) zijn immers vaak door hobby-genealogen ingevoerd.
Het is dus heel goed mogelijk dat Jakobus in werkelijkheid in 1865 of later stierf, en dat de cijfers simpelweg zijn omgedraaid bij het intypen.
Soit, de zekerheid is, dat door deze migratie Gustaaf (Gustavus) Pape op 15 mei 1857 in Aalst geboren werd als zoon van een Duitse migrant.
Hoewel hij dus een volbloed Aalstenaar was en een spilfiguur werd in het lokale Vlaamse muziekleven, droeg hij de directe familienaam en roots van de migrantengeneratie vlak voor hem.
Eigenlijk is het dus niet 'Gustaaf' maar wel 'Gustavus'
Ofschoon Gustaaf al op 14-jarige leeftijd afstudeerde als landmeter kon de job hem niet echt bekoren.
Hij schreef zich pas op twintigjarige leeftijd in aan het Koninklijke Conservatorium van Gent.
Daar volgde hij lessen bij Adolf D'Hulst en Adolphe Samuel.
Wegens zijn leeftijd mocht hij echter geen examens afleggen en kon hij ook niet deelnemen aan de Prijs van Rome.
Hij huurde hij een klein kamertje met als meubilair een piano en ... een hond.
En in dat kamertje ontstonden magische dingen...
In 1886 werd hem door Dr.Bauwens gevraagd om muziek te componeren voor 'Iwein Van Aalst'.
Dit is een melodrama in drie bedrijven geschreven door de Belgische arts, auteur en politicus Dr. Isidoor Jozef Bauwens (1855–1918) uit Aalst.
Hij schreef oorspronkelijk dit geschiedkundige verhaal 'Iwein van Aalst (1128)' in 1886.
Dit werk bewerkte hij vervolgens tot een theatraal melodrama.
Dr. Isidoor Bauwens was dus niet enkel medicus, maar ook een actieve cultuurfiguur en erevoorzitter van het zang-, toneel- en letterkundig gezelschap 't Land van Riem in Aalst.
Om werk te kunnen maken van deze aanvraag, had Gustaaf natuurlijk meer plaats nodig.
Hij trok zijn stoute schoenen aan en trok naar stationsoverste De Coninck aan wie hij de vraag stelde of deze hem tijdelijk zijn burelen zou willen afstaan.
Dat mocht en dus werd Dokter Bauwens' Melodrama 's nachts 'in ons reizigersstation getoonzet', wat wil zeggen dat de muzikale begeleiding en composities bij het melodrama werden verzorgd door onze toondichter.
Het stuk werd door het gezelschap voor de allereerste keer opgevoerd in de schouwburg van Aalst op 28 maart 1886.
De tekst en bladmuziek werden later in 1888 in Leuven gedrukt door Karel Peeters.
Het stuk werd destijds in literaire kringen (zoals het tijdschrift Dietsche Warande) geprezen als een belangrijk bewijs van zijn christelijke en vaderlandse gevoelens en zijn literaire vlijt.
Dit werk en de figuur van Iwein droegen trouwens ook sterk bij tot de lokale mythevorming in onze stad.
Iwein van Aalst leeft vandaag de dag nog steeds voort als stadsreus (samen met Lauretta), kreeg in 2023 postuum het ereburgerschap van de stad, en inspireerde onder meer lokaal erfgoed, straatnamen, een stadsbier (Iwein van Aelst) en plannen voor het Iwein van Aalst-jaar in 2028 (900 jaar na de Slag bij de Hertshage).
Meer weten over 'Iwein van Aalst'? Klik dan even HIER.
Beroepshalve werd Gustaaf muziekleraar bij de jezuïeten in de Pontstraat en leraar en (later) directeur van de stedelijke muziekschool.
Verder dirigeerde hij ook nog de orkesten van toneelgezelschappen zoals Het Land van Riem en de Rederijkerskamer van De Catharinisten.
Alsof dat nog niet volstond nam hij ook nog de harmonieën van Aalst, Moorsel en Asse onder zijn vleugels.
Voor zijn aanstelling als dirigent van de Koninklijke Harmonie Sinte-Cecilia te Moorsel wordt zelfs gewag gemaakt van een serieuze financiële toelage.
Gustaaf kreeg toen een vergoeding van 5 frank per les en de persoon die hem na de repetities terug naar huis zou vergezellen kreeg nog eens 0,50 frank per beurt.
Als dirigent bracht hij in Aalst verschillende cantates van Benoit, Tinel, Andelhof, Roels en Gilson.
In Aalst was hij niet alleen directeur van de muziekschool, maar stichtte hij ook de Liederavonden voor het volk waarvoor hij zelf liederen componeerde.
Onze Aalstenaar met Duitse voorouders had dus een grote voorliefde voor het componeren en dirigeren van cantates (een compositie van vooral zangstukken).
Zo was hij dé grote bezieler (en uiteraard ook de dirigent) bij de uitvoeringen van de Rubenscantate van Peter Benoit op de Grote Markt. Deze vonden plaats op 4 en 11 juli 1909.
Hieronder een foto van de Rubenscantate op 17 augustus 1930.
Ook dit concert vond uiteraard plaats in en rond de kiosk op de Grote Markt.
In de linker bovenhoek zien jullie een afbeelding van Gustaaf.
Gustaaf Pape was dé centrale figuur in het Aalsterse muziekleven.
In de pers werd hij dan ook omschreven als "een durver, een muzikaal talent, de beste dirigent te lande".
Ook het statement "Mozart deed het niet veel beter dan Pape!" werd daarbij verspreid.
Pape was trouwens ook een begenadigd toneelspeler, zanger, piano- en orgelspeler.
Hij huwde op 8 april 1890 met Maria Josephina Eugenia De Wilde (1864–1952).
Zij kregen twee kinderen, Fritz en Lauretta.
Over hen HIER meer ...
Gustaaf overleed op 20 december 1920.
Het huis van wijlen Gustaaf Pape staat in de Sint Jobstraat 103.
De tuin loopt door tot aan de huizen in wat later de Gustaaf Papestaat zou worden.
Bronnen :
FB Gustaaf Pape
Gazette van Aelst 09/01/1960
HetLandVanAalst.be
FB Buurtnet
Foto huis André Schollaert via
Doodsprentje via MadeInAalst
Svm.be
Geen opmerkingen:
Een reactie posten